het schrijfproces – iets over schade en schande en tips voor jou

Image result for writing tipsHeel grappig, als je eenmaal een of meerdere boeken gepubliceerd hebt, word je opeens gevraagd naar tips & tricks. Beginnende schrijvers kijken je aan alsof jij opeens weet waar je het over hebt, wat betreft schrijven. Alsof je een expert bent op dat gebied. Heh. 🙂

Laat ik het zo zeggen: ja, ik heb in de afgelopen… zeventien jaar? in ieder geval zo’n anderhalf miljoen woorden geschreven. Zo’n slordige 350.000 woorden daarvan zijn zelfs gepubliceerd. (holy shit!) Na al dat werk voel ik me nog steeds verre van een expert. Maar ik kan in ieder geval wel ervaringen delen, dus dan doe ik dat maar.

  • “The only way to fail is not to write”. Dit is zo ongeveer mijn mantra. Ja, zelfs met anderhalf miljoen woorden in mijn broekzak heb ik ook periodes waarin ik alles haat wat ik schrijf, of waarin ik gewoon niet eens zin heb om het Word bestand te openen want:
    • mijn proza is poep
    • mijn verhaallijn is poep en super onorigineel
    • het is al 100x eerder gedaan
    • waarom zou iemand op mijn schrijfsels zitten te wachten
    • ugh waarom ben ik zo bagger, eerder was ik best okay dus waarom lukt het niet meer?
    • moet zijn omdat ík poep ben…
    • etc

Laat dat idee los! Misschien is wat je schrijft niet geweldig. Dat maakt niet uit, dan herschrijf je het later. Je moet het gewoon dóén. Niemand is geboren met een boek in zijn hoofd en direct het talent om alles in 1x perfect op te schrijven. Zelfs talent brengt je maar zo ver. Je moet gewoon produceren, de rest komt later wel. (En geloof me, ik struikel hier regelmatig over, helaas).

  • Over doen gesproken…  Niet lui zijn, meters maken. Je moet schrijven om beter te worden. Ook al is het bagger. David Eddings vond zelfs dat je een miljoen woorden moest schrijven, ze moest verbranden, en dat je dan misschien klaar was om voor publicatie te gaan. Er zijn helaas geen shortcuts. Net zoals een muziekinstrument leren spelen, is het oefenen, oefenen, oefenen. En zelfs als je denkt, hé, dit gaat best aardig… dan nog moet je doorzetten. Want zelfs dan kun je nog niet magisch een idee op papier denken. Zet die handen aan het toetsenbord en blijf aan je verhaal pulken totdat het een beetje oké is.
  • De eerste versie hoeft alleen maar geschreven te zijn. Grote kans dat hij niet geweldig is. (Dat zijn de mijne ook niet, hoewel het achteraf nooit zo erg is als ik denk. Dat komt denk ik omdat ik die meters wel gemaakt heb inmiddels, maar dan nog.) Dat maakt niet uit, daar is redigeren voor.
  • En dan de redactie. Ja dus. De redactie is waar het eigenlijk een beetje begint. In de eerste versie heb je je huis gebouwd, in de tweede versie ga je hem inrichten, schilderen. Maar in de tussentijd zit je een tijd in de bende. Alle ramen zijn afgeplakt, er ligt plastic op de vloer, en alles zit onder de verspetters en het stof van het schuren. Ugh. Hoe overleef je je redactie?
    • Proeflezers. Net als bij een verbouwing, is het fijn als je iemand hebt die je helpt, die je wijst op dat stukje wat je gemist hebt. En dan niet van het soort dat zegt: ‘ja ik vond het wel een leuk verhaal’ maar degene die zegt: ‘dat personage is echt een eikel’, of: ‘weet je, ze zitten wel erg lang op 1 plek, kan je ze niet naar een andere locatie laten gaan?’ of: ‘ik wil wat meer conflict in het verhaal, het gaat nu wel allemaal erg gemakkelijk’, of: ‘yeah sorry, je breekt nu de natuurwetten, Kelly’. (dit zijn allemaal dingen die tegen mij gezegd zijn in het verleden). Heb je niemand in je vriendenkring die dit kan? Zoek dan communities op het internet op. Er zijn zat mensen die elkaar hiermee willen/kunnen helpen. Als je niet weet waar je feedback op moet vragen, probeer deze als conversatie openers:
      • vraag om updates per hoofdstuk: hoe denken ze dat het verder gaat? vinden ze het spannend? leuk? waarom?
      • wat is hun algemene indruk en waarom?
      • werkte gebeurtenis X Y Z? zagen ze gebeurtenis A aankomen? waarom wel/niet?
      • wie was hun favoriete personage en waarom?
    • Probeer te leren van je fouten. Als je weet dat je iets consequent fout doet, hang dan briefjes aan je monitor met de uitleg van de grammatica. (been there, done that). Maak een lijstje met je standaard stopwoordjes, en doe een control-F actie met het stopwoord, zodat je ze eruit kan vissen. Mijn stopwoordjes?
      • ‘Maar’
      • ‘Even’
      • ‘Terwijl’
      • ‘Compleet’
    • Redigeren is soms echt een pokkenwerk. Alles lijkt afschuwelijk terwijl je bezig bent, je denkt dat het nooit afkomt, het is doodeng, en er is altijd nog iets om te verbeteren. Maar het is het waard! Als je zelf een goeie redactie over je manuscript gooit, voordat je hem instuurt naar een uitgever, heb je veel meer kans op een uitgegeven manuscript. En je redacteur vindt het ook niet erg. 😉

Dit zijn de belangrijkste tips die ik zo snel kan bedenken. Best deprimerend eigenlijk he, als je het zo leest. Gelukkig is schrijven heel erg leuk, dat helpt! 😉

 

Advertenties

post-nanowrimo voortgang (en een winactie)

Wow, november is voorbij gevlogen! Zitten we echt alweer op 1 december? Wat gaat het hard. Deze maand was super druk op mijn werk en privé leven (en Comic Con er tussendoor), maar een of andere manier helpt het met de stress als ik tussendoor kan schrijven. Een beetje een mini vakantie in mijn hoofd, iedere dag. Paraiso is een prima uitstapje! 🙂

Genoeg voor 50K voor Nanowrimo was het niet, maar ik heb wel een mooie 30K erbij kunnen schrijven voor De prijs van water. Netjes 1000 woorden per dag, ik ben verre van ontevreden. Het verhaal heeft dus de 40K inmiddels aangetikt, en ik ga net het derde deel van het verhaal starten. En het is leuk!

Zoals jullie misschien me al hebben horen verzuchten, ben ik aan het stoeien met mijn plot, want dit is een losser gepland boek zoals de Lentagon boeken waren (na boek 1, tenminste). Dit is pure creatie en het uit je achterste trekken van wat er op de volgende pagina gebeurt… en soms moet ik echt een dagje nadenken over wat er verder gebeurt in het verhaal. Ik had een aantal key points in het verhaal vastgesteld, maar het bleek dat die allemaal vrij in het begin van het verhaal zaten. Dus punt A, B, D, en F heb ik allemaal naar elkaar geschreven, maar verder heb ik punt M en dan X, Y, en Z. En hoe ik dat allemaal met elkaar verbind, is nog even een uitdaging. (Maar zo leuk als het straks allemaal klopt!!)

En dat weerhoudt me niet om lol te hebben met mijn nieuwe wereld, en mijn cast, die steeds sterker in hun persoonlijkheden komen te staan. Ik had concepten, ruwe opzetten en achtergronden, maar hun stemmen worden steeds duidelijker. (Wie had van tevoren gedacht dat Kai het meest chatty personage van allemaal zou worden? Ik niet, haha! Maar die jongen heeft een hoop te zeggen). Maar ik begin inmiddels wel een woeste liefde voor mijn cast te krijgen, om allemaal verschillende redenen. Kai, Ilsa, Monika, Sergio en Xavi zijn stuk voor stuk gave personages. En nu moet ik ze nog in leven houden, want het gaat niet lekker waar ze zijn 😉

Even iets anders… de kerstdagen komen eraan. Wil je nog een leuk kado geven (of jezelf trakteren), een speciaal gesigneerd exemplaar van een van mijn boeken… laat het me weten, en we regelen wat.

Je kunt ook meedoen aan de adventactie die de Zilverboekenclub op Facebook deze maand aan het houden is. Mijn boek Vuur & Vergankelijkheid wordt deze maand ook verloot, dus grijp je kans! 🙂

No automatic alt text available.

preview: de proloog van Vuur & Vergankelijkheid

De release datum van Vuur & vergankelijkheid komt nu wel héél dichtbij, hè? Volgende week begint Castlefest, dan kun je hem gesigneerd komen halen, maar voor die tijd kun je hem al voorbestellen in de Zilverspoor webshop. Of stuur mij een berichtje, dan stuur ik ‘m zelf naar je toe, gesigneerd en al!

Ben je benieuwd naar een kleine preview van het verhaal? Klik dan verder, want bij deze deel ik mijn proloog!

Doorgaan met het lezen van “preview: de proloog van Vuur & Vergankelijkheid”

zo goed als klaar voor de redactie!

IMG_20180320_100401863.jpg
#redactieselfie

De afgelopen maanden zijn hectisch geweest wat schrijven betreft. Nadat mijn proeflezers me met ideeën voor een extra plotdraad opscheepten, heb ik zo’n 20K aan het verhaal bijgeschreven. Niet dat je er héél veel van gaat merken, want ik heb ook een aantal goeie schrapsessies achter de rug, dus Vuur & Vergankelijkheid klokt nu in op 91K. Ongeveer even veel woorden als Stof & Schitteringen dus!

En ja, de titel staat nu ook eindelijk vast. Hij werd al genoemd in het leuke interview dat ik met Connie had voor Connies boekenblog, maar het is nu echt officieel. Het is lang tobben geweest omdat er zeker ook wat te zeggen is voor de andere titel die ik in mijn hoofd had, maar uiteindelijk denk ik dat deze beter past. En heel eerlijk, ‘vergankelijkheid’ is gewoon een mooi woord en zit al in mijn hoofd sinds de eerste exercitie om dit verhaal op te schrijven (wat niet eens leek op wat ik nu heb).

De opzet voor de kaft is er nu ook, maar die houd ik nog eventjes geheim.

Over een week of twee ga ik met Cocky beginnen met de officiële redactie. Spannend hoor! En man, wat ben ik er klaar voor om de laatste oppoetsronde in te gaan en de proza recht te trekken, want ik zie het niet meer. Ik zit op het punt dat ik een frase lees en denk: oh nee, gebruik ik die niet te vaak?! en dan een control-F door mijn document doe en zie dat het maar drie keer gebruikt is in het hele verhaal. Ik heb het inmiddels duidelijk te vaak gelezen :’)

Tijd voor échte redactie. En dan een release in Augustus op Castlefest.

My body is ready!

boekpresentatie 2.0 verslag

Afgelopen zondag 14 augustus had ik het voorrecht om samen met J. Sharpe, Cocky van Dijk en Peter de Willis onze nieuwe boeken te mogen presenteren aan boord van de Logeerboot in Dordrecht. En wat was het een feestje! Er waren zulke leuke mensen, ik heb het slotdeel van mijn trilogie aan jullie mogen presenteren, de workshops werden enthousiast ontvangen, er was een vette band die speelde, en het eten en drinken was prima.

Wat een fantastische dag. Ik ben heel blij en trots op wat we op de 14e met jullie hebben mogen meemaken, en zou heel graag iedereen willen bedanken die geholpen heeft om onze boekpresentatie tot een succes te maken. Natuurlijk alle bezoekers, maar ook lieve eigenaars van de logeerboot en mijn mede presentatoren. Jullie zijn allemaal toppers!

En nu is het afwachten geblazen wat iedereen van “Talent en kristal” gaat vinden. Spannend hoor!

Castlefest wordt alleen maar beter

“Vorig jaar was Castlefest zó fijn, hoe kan ik dat nou nog toppen?” vroeg ik me af.
“Nou,” zei Castlefest…

En vervolgens gaf Castlefest me zonovergoten weer, fantastische bezoekers, enthousiaste fans (échte fans! voor mijn boeken! omg!) die superblij boek 3 kwamen halen, geweldige collega’s bij de Zilverspoor/Zilverbron stand, en record sales van mijn prachtige trilogie die nu als een setje te koop is. Zo onwerkelijk om mensen direct de hele trilogie te zien kopen. Nog onwerkelijker om fans te hebben die met je op de foto willen, en dat er plannen zijn om je personages te cosplayen. Dit is echt net een droom die uitkomt. Niets dan liefde, jongens!

Ik heb echt geen woorden om te beschrijven wat een prachtig weekend het was. Ja, het was super intensief, maar die sfeer, die zon, die mensen… I live for this shit.

Geen idee hoe Castlefest dít nu weer wil toppen dan, maar ik heb een jaar om me daarop voor te bereiden, hihi! Ik heb er nu al zin in.

#ikleesNLs

ikleesnls-kopie

Vanaf vandaag presenteren Best of YA, Blossom Books, Celebrate Books en De Boek Pioniers de campagne #IkLeesNLs en toen ik deze zag op Zonenmaan,  heb ik de tag meteen opgepikt, want dit is iets wat me heel na aan het hart gaat. Ik bekijk hem even vanuit mijn straatje, en hoe ik dit meekrijg. Dit is namelijk hoe ik het zie…

Je bent op een Castlefest, een Elfia, een Comic Con, en daar sta je dan met je boeken. De boekenfan loopt op je af want die ziet gave covers, die kijkt naar de titel… en als verkoper zie je dan het licht uitgaan en de teleurstelling verschijnen, want de titels zijn in het Nederlands.

Ik heb zo vaak conversaties met mensen op beurzen over Nederlandse boeken die zeggen: “Oh joh, nee, ik lees alleen maar Engelse fantasy” en dan de boeken van onze uitgeverij geen kans willen geven. En ik snap waarom – ik was zelf vroeger een van die lezers. Het grote nadeel van Fantasy en SF is dat er tot voor kort een relatief kleine markt was. Het gros van de titels kwam uit Engeland en Amerika en die werden allemaal vertaald. Dat is geweldig bij een Stephen King of een Robin Hobb boek, waarbij de Nederlandse vertaling supersnel gebeurt, maar bij de wat obscuurdere titels kom je dan in de problemen. Soms wordt dat mid-serie gestaakt, of duurt het super lang voordat er een vertaling is.

Of, en dit is geen aanklacht aan vertalers hoor, maar: soms klinkt het gewoon echt bagger in de vertaling. Fantasy en SF in vertaalde termen klinkt zonder een vaardige vertaler gewoon echt heel flauw. Daar ben ik destijds op afgeknapt, en ik kan me voorstellen hoe dat voor de lezer ook zo is.

ECHTER! Lees je een boek in de oorspronkelijke taal, dan heeft de schrijver ervoor gezorgd om geen flauwe termen te gebruiken. De schrijver weet namelijk dat het lame klinkt en zoekt tot er een alternatief is. Een boek lezen in de oorspronkelijke taal is een wereld van verschil. Het klinkt goed, termen bekken lekkerder, het verhaal is direct in een leesbare taal, en je hebt ook geen last van het feit dat na twee boeken in de serie de uitgeverij besluit niet langer te vertalen.

Ik durf persoonlijk garant te staan voor een aantal A-MA-ZING boeken die alleen al bij mijn uitgeverij (Zilverspoor/Zilverbron) uitkomen, dus als je op basis van taal al afhaakt, dan doe je jezelf toch wel een beetje tekort. 🙂

Dus ja, #ikleesNLs en dat zou jij ook moeten doen. Geef het een kans!

de harland awards 2016

Wat een weken zijn dit, lieve mensen. Awarduitreikingen, beurzen, schrijven, redigeren… het lijkt wel alsof april de maand is waarin alles tegelijkertijd moet samenkomen. Ik klaag niet hoor; ik kreeg vandaag allemaal felicitaties van mensen op LinkedIn omdat ik deze week officieel twee jaar in dienst ben bij Zilverbron als auteur. Dat is wel een mooie realisatie… na twee jaar, still living the dream!

cfcy4tuuuaaqbjy
Het panel! Lisette is aan het woord. Fotografe: Esther Scherpenisse

Maar laten we jullie even updaten over hoe de Harland Awards waren! Ik had de eer om ’s middags, tijdens de Dag van het Fantastische Boek, in een panel te mogen zitten voor ‘jonge, spannende stemmen in het genre’ samen met Lisette Jonkman, Tim Lommerse en Jeroen van Unen. Heidi van der Vloet was onze moderator en we hadden een superleuk panel waarin ons prikkelende vragen voorgelegd werden. Het ging allemaal zo ontspannen dat ik eigenlijk geen tijd had om nerveus te zijn, en we hadden een super leuke tijd. Achteraf heb ik ook leuke reacties gekregen, dus ik denk dat het een succes was.

photo_2016-04-05_18-49-09
Wachten op de uitreiking met twee mooie mannen

’s Avonds hebben we ons in een restaurantje omgekleed in een wat meer gala-achtige outfit, om daarna de uitreiking van de Harland Awards bij te mogen wonen. Eerst de uitslag van de verhalenwedstrijd, waar mijn verhaal helaas niet zo goed eindigde als ik gehoopt had; die top 25 was buiten bereik. Ik heb inmiddels wel wat ideeën waar het aan gelegen kan hebben, maar het is nog even speculeren tot de uitslag binnen is.

De winnaar van die gave award is Lisette Jonkman geworden (met De vier stadia van verval), waarmee ik die middag nog in het panel zat. Helemaal super, ik gun het haar van harte! Ik ga haar boek Schrijven, Kreng! binnenkort zeker even checken en het winnende verhaal ook, als Hebban die net als vorig jaar weer publiceert.

De romanprijs ging naar Auke Hulst, voor Slaap zacht, Johnny Idaho. We spraken hem nog even tijdens het gala, hij was super blij. Misschien zag hij zijn winst ook een beetje aankomen, want hij had een mooie speech klaarliggen. Dat, of hij is het type dat zich goed voorbereidt. 😉

Er werden ook lieve woorden gezegd over de genomineerde die er die avond niet bij kon zijn; mijn uitgever Jos Weijmer, die samen met Joris (J. Sharpe) verantwoordelijk is voor Gebroken Geheugen, die ook een fantastisch juryrapport kreeg waarin de originaliteit van het boek geprezen werd. Dat was een mooie opsteker voor uitgeverij Zilverspoor (en Joris) natuurlijk, want wauw! Ik heb het boek mogen proeflezen en vond het toen al helemaal super. 🙂

Verder hebben we nog gezellig staan kletsen met auteur Jeff Vandermeer (OMG, beetje starstruck toch wel, maar hij is zó aardig, en wat kan hij goed speechen), die prompt verliefd werd op Corina’s boek, wat we toevallig in handen hadden. Hij heeft haar ook nog flink gepromoot online, zo gaaf!

En verder hebben we natuurlijk heerlijk gezellig met mensen bijgekletst, gefeliciteerd, wijn gedronken, en een goede tijd gehad. Het Gala was weer een groot succes en ik kijk uit naar volgend jaar. Maar eerst dat juryrapport, en dit weekend de uitslag van Fantastels, waarvoor ik gejureerd heb. Spannend!

 

zij die terug zijn van FACTS, groeten u!

En we zijn weer terug van FACTS. Wat een overweldigend event is dat toch; zó veel mensen in een Expo hal, allemaal met een liefde voor het fantastische, voor comics en films, zo velen van hen buitenissig uitgedost… tot aan de sokken en schoenen (of juist niet) aan toe… en soms ook niet. (Ik had een goeie giechel om een jongen die een kartonnen doos over zijn hoofd en rug heengetrokken had waarop ‘NOT SNAKE’ geschreven stond met marker. Ik geloofde hem op zijn woord :D)

We stonden met de Zilverspoor stand twee dagen op de Expo Flanders in Gent. De eerste dag ging de wekker om half vijf ’s morgens… dat was wel even bikkelen hoor. Gauw naar Gent kachelen, de stand opzetten, en vervolgens tot zeven uur ’s avonds socialisen met de FACTS bezoekers. We hebben goede contacten opgedaan en fijn verkocht en gekletst met de bezoekers en elkaar, dus al met al was het een toptijd. Maar toen we eenmaal in de B&B waren op zaterdagavond waren we zo moe dat we niet eens uit eten zijn gegaan, maar gewoon pizza besteld hebben en daarna ons bed ingedoken zijn. Sorry Gent; ik bezoek je nog wel een keertje écht. Op zondag was waren we tot vijf uur bezig, waarna we in record tijd afbraken en toen in de file terug naar Nederland terecht kwamen.

En nu weer terug naar het gewone leven… en hard verder schrijven aan ‘Talent en terreur’, want ik ben zo vaak aan het beloven geweest dat die met Castlefest uitkomt, dat ik mijn deadline natuurlijk wel moet halen!

het gevoel van elfia

“Welkom in Elfia!” roep ik vrolijk tegen een jonkvrouwe die Elfia binnenstapt.
“Dank je wel,” krijg ik terug.
“Voelt goed, hè?”
Ze glimlacht me stralend tegemoet. “Ja joh!”

Hoe beschrijf je een event als Elfia? Dat je naast de ingang staat en met een grote glimlach exotisch en prachtig verklede mensen in Elfia verwelkomt. Dat de nieuw verkozen koning en koningin van Elfia in onze stand komen buurten. Dat er mensen zijn die je boek komen kopen (soms zelfs allebei tegelijk), of je komen vertellen dat je boek zo gaaf was en wanneer komt boek 3 uit? Dat je poseert voor een foto met Goku en omvallend van het lachen samen de kamehameha doet. Dat je een een in het zwart geklede jongeman met zwaard-en-drakenpins op zijn kraag over de grens Elfia in ziet stappen en tegen hem zegt: “Welkom in Elfia, asha’man,” en hij naar je terug grijnst, omdat je snapt wat hij aan het cosplayen is.

Dat je gesprekken voert over boeken, over je favoriete series en personages, dat je discussies hebt over tv-series, en mensen aanmoedigt om te blijven lezen, te blijven dromen, te blijven schrijven. Het is een en al menselijke connectie en ‘wij begrijpen elkaar’ en dat is zo bijzonder. Dat je lacht met je collega’s, lekker bijkletst, geniet.

Ik ben net als altijd compleet afgedraaid na een weekend met zoveel indrukken, maar het is het helemaal waard.
En volgende week FACTS!